20 sty Jak wybrać materac przeciwodleżynowy? Przewodnik po modelach pneumatycznych, piankowych, podkładach dla osób obłożnie chorych.

Dla osoby obłożnie chorej materac nie jest zwykłym elementem wyposażenia sypialni, ale to produkt który ma realny wpływ na komfort, a przede wszystkim na zdrowie użytkownika. W przypadku osób obłożnie chorych i unieruchomionych na długi czas decydującą rolę w utrzymaniu zdrowej skóry i odpowiedniego tempa rekonwalescencji pełni odpowiednio dobrany materac przeciwodleżynowy. Wybór odpowiedniego modelu to fundament profilaktyki przeciwodleżynowej, który powinien stanowić nieodłączny element terapii. W tym artykule analizujemy dostępne rozwiązania: od klasycznej pianki po zaawansowane systemy zmiennociśnieniowe. Omówimy ich specyfikę techniczną, różnice pomiędzy poszczególnymi wariantami, a także ich zalety.

Dlaczego materac przeciwodleżynowy jest taki ważny?

Pacjenci przebywający przez długi czas bez ruchu w łóżku narażeni są na uszkodzenia skóry w postaci odleżyn, co może mieć bardzo poważne konsekwencje zdrowotne. Odleżynami nazywamy uszkodzenia skóry i tkanek głębiej położonych, które powstają w wyniku długotrwałego ucisku. Głównym czynnikiem jest nacisk na naczynia krwionośne, blokujący dopływ tlenu i substancji odżywczych do komórek. To prowadzi do ich niedotlenienia, a w konsekwencji do martwicy tkanek. Ryzyko zmian drastycznie wzrasta przy ograniczonej mobilności, problemach z krążeniem, dodatkowo połączonej z nietrzymaniem moczu (wilgoć sprawia, ze skór jest jeszcze wrażliwsza i podatna na uszkodzenia). Na odleżyny szczególnie narażone są także osoby niedożywione, które mają niższe zdolności regeneracyjne organizmu. Najbardziej wrażliwe na odleżyny są miejsca, gdzie kości znajdują się tuż pod skórą, takie jak kość krzyżowa, łopatki czy biodra. Specjalistyczne materace, a także odpowiednie zabiegi pielęgnacyjne i higieniczne pozwalają zminimalizować ryzyko powstania odleżyn.

Materace przeciwodleżynowe pneumatyczne

Jest to najbardziej zaawansowana grupa produktów, działająca w oparciu o aktywną redukcję ucisku. System składa się ze specjalnych komór napełnianych powietrzem przez zewnętrzną, cichą pompę medyczną. W ofertach producentów dostępne są materace bąbelkowe i materace rurowe, które różnią się od siebie konstrukcją komór powietrznych. Jakie jeszcze cechy odróżniają te dwa warianty materacy przeciwodleżynowych?

• Modele rurowe – mogą być wykorzystywane u pacjentów o większej masie ciała lub z wyższym ryzykiem odleżyn (do stopnia IV), przede wszystkim wskazane są dla pacjentów wymagających opieki długoterminowej. Składają się z poprzecznych komór o kształcie rur, które rozłożone są równomiernie na całej powierzchni materaca. Pompa wtłacza powietrze naprzemiennie w komory, zmieniając nacisk i stymulując procesy metaboliczne. Co ważne, w przypadku materaca rurowego istnieje często możliwość wymiany pojedynczych modułów, lub wyjęcia ich, w przypadku bardzo bolesnych ran.

• Modele bąbelkowe – są przeznaczone dla pacjentów z niskim ryzykiem powstania odleżyn lub przy leczeniu zmian I stopnia. Składają się z małych komór przypominających połączone ze sobą bąbelki, w których ciśnienie zmieniane jest naprzemiennie. Materac bąbelkowy zalecany jest do opieki krótkoterminowej. Istotny jest dobór odpowiedniego ciśnienia w komorach, które będzie optymalne w dla potrzeb pacjenta.

Materace przeciwodleżynowe pneumatyczne działają na zasadzie zmian ciśnienia w komorach – zazwyczaj naprzemiennie. Dzięki temu punkty podparcia ciała stale się zmieniają, co pozwala na swobodny przepływ krwi w tkankach narażonych na ucisk. W przypadku obłożnie chorych taka zmiana nacisku stymuluje także tkanki i lepsze krążenie.

Materace i podkłady piankowe przeciwodleżynowe

Podkłady piankowe są rozwiązaniem pasywnym, które opiera się na rozłożeniu nacisku ciała na podłoże poprzez dopasowanie się do jego kształtu. Materace piankowe doskonale sprawdzają się jako baza pod materac pneumatyczny. Dostępne są różne warianty takich materacy, które można dopasować do różnych potrzeb pacjenta.

Jednym z rodzajów są materace gofrowane. Wykonane z pianki poliuretanowej o specjalnej strukturze nacięć, które przypominają swoją postacią gofry. Charakterystyczne „kostki” pracują w sposób niezależny, co zmniejsza siły działające na skórę. Nacięcia tworzą kanały wentylacyjne, co w dużym stopniu poprawia cyrkulację powietrza. Ten rodzaj materaca przeciwodleżynowego pozwala na pełne dopasowanie do kształtu ciała, co poprawia stabilność pozycji pacjenta.

Dobrym uzupełnieniem materacy pneumatycznych są podkłady piankowe. Często mają wysokość około 7 cm i służą jako baza, ewentualnie jako samodzielne wsparcie dla osób, które spędzają w łóżku tylko część dnia.

Na jakie parametry techniczne zwrócić uwagę przy wyborze materaca przeciwodleżynowego?

Przede wszystkim wybór gabarytów materaca musi być zgodny z wymiarami łóżka rehabilitacyjnego. Większość modeli posiada wymiary 200×90 cm, co pasuje do standardowych stelaży medycznych. Kluczowym parametrem jest grubość materaca, ponieważ ma znaczenie dla skuteczności terapii. Podkłady piankowe mają zazwyczaj 7 cm, natomiast zaawansowane materace przeciwodleżynowe pneumatyczne są znacznie grubsze, co zapewnia właściwe podparcie. Wyższy materac oferuje lepszą amortyzację i zapobiega tzw. „dobijaniu” pacjenta do ramy łóżka.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem materaca przeciwodleżynowego?

Istnieje kilka czynników, jakie należy wziąć pod uwagę przed zakupem materaca przeciwodleżynowego. Oto najważniejsze pytania, które warto sobie zadać:

• stan pacjenta – czy osoba jest całkowicie unieruchomiona i wymagany system rurowy, czy częściowo mobilna i wystarczający będzie materac piankowy

• czas użytkowania – Ile godzin dziennie pacjent spędza w łóżku?

• waga pacjenta – warto sprawdzić maksymalne obciążenie i wytrzymałość materaca.

• głośność pompy – w modelach pneumatycznych warto szukać pomp o niskim poziomie decybeli, aby nie zakłócać snu chorego.

Oczywiście należy pamiętać, że materac przeciwodleżynowy jest tylko elementem wspomagającym. Nawet najlepszy system zmiennociśnieniowy nie zwalnia opiekuna z obowiązku regularnej zmiany pozycji ciała pacjenta. Jednak stanowi on ogromne wsparcie w terapii i powrocie do zdrowia.